Nederlandse en Europese wetgeving stelt steeds strengere eisen aan phishing-preventie. De AVG, NIS2 richtlijn en sectorspecifieke regelgeving verplichten bedrijven om technische en organisatorische maatregelen te nemen tegen phishing-aanvallen. Niet naleven kan leiden tot aanzienlijke boetes en reputatieschade. Deze wettelijke verplichtingen gelden voor bijna alle bedrijven die persoonsgegevens verwerken of digitale diensten aanbieden.
Welke Nederlandse wetten schrijven phishing-preventie voor?
Meerdere Nederlandse en Europese wetten verplichten bedrijven om zich te beschermen tegen phishing. De Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) vormt de basis door technische en organisatorische maatregelen te eisen voor gegevensbescherming. De nieuwe NIS2 richtlijn, die vanaf oktober 2024 van kracht is, stelt aanvullende cybersecurity-eisen aan essentiële en belangrijke entiteiten.
Daarnaast gelden sectorspecifieke regelgevingen. Financiële instellingen moeten voldoen aan De Nederlandsche Bank (DNB) richtlijnen voor operationele weerbaarheid. Zorgorganisaties hebben te maken met specifieke privacy- en beveiligingseisen onder de Wet op de geneeskundige behandelingsovereenkomst (WGBO).
De Telecommunicatiewet en ePrivacy-verordening stellen aanvullende eisen aan telecom- en internetproviders. Ook gemeenten en overheidsorganisaties moeten voldoen aan de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO) waarin phishing-preventie expliciet wordt genoemd.
Wat zijn de AVG-verplichtingen rond phishing-beveiliging?
De AVG verplicht bedrijven om passende technische en organisatorische maatregelen te treffen tegen phishing via artikel 32. Dit betekent dat je moet aantonen dat persoonsgegevens adequaat beveiligd zijn tegen onrechtmatige verwerking, waaronder phishing-aanvallen. De maatregelen moeten passen bij de risico’s en de aard van de gegevens.
Concrete AVG-verplichtingen omvatten het implementeren van toegangscontroles, encryptie van gevoelige gegevens en awareness-training voor medewerkers. Je moet ook kunnen aantonen dat leveranciers en verwerkers vergelijkbare beveiligingsmaatregelen hanteren.
Bij een phishing-incident dat tot een datalek leidt, moet je dit binnen 72 uur melden aan de Autoriteit Persoonsgegevens. Betrokkenen moeten geïnformeerd worden als er een hoog risico bestaat voor hun rechten en vrijheden. Documentatie van alle maatregelen is verplicht om compliance aan te tonen.
Welke rol speelt de NIS2 richtlijn bij phishing-preventie?
De NIS2 richtlijn stelt vanaf oktober 2024 strengere cybersecurity-eisen aan essentiële en belangrijke entiteiten. Phishing-preventie wordt expliciet genoemd als onderdeel van de verplichte cybersecurity-maatregelen. Bedrijven in sectoren zoals energie, transport, gezondheidszorg en digitale infrastructuur vallen onder deze regelgeving.
NIS2 vereist een risicomanagement-aanpak waarbij phishing-dreigingen geïdentificeerd en gemitigeerd moeten worden. Dit omvat het implementeren van security awareness-programma’s, incident response procedures en regelmatige beveiligingsassessments.
Ook middelgrote bedrijven (50+ medewerkers en €10 miljoen omzet) in relevante sectoren vallen onder NIS2. De richtlijn vereist dat het management persoonlijk verantwoordelijk is voor cybersecurity, inclusief phishing-preventie. Niet-naleving kan leiden tot boetes tot €10 miljoen of 2% van de wereldwijde jaaromzet.
Moet je phishing-incidents verplicht melden aan autoriteiten?
Ja, phishing-incidents moeten verplicht gemeld worden aan verschillende autoriteiten, afhankelijk van de impact en je sector. Bij een datalek door phishing moet je dit binnen 72 uur melden aan de Autoriteit Persoonsgegevens via hun online meldingsformulier. Voor NIS2-plichtige organisaties geldt een meldingsplicht aan het Nationaal Cyber Security Centrum (NCSC).
De melding moet details bevatten over de aard van het incident, betrokken persoonsgegevens, getroffen maatregelen en mogelijke gevolgen. Bij significante incidenten moet je ook betrokkenen direct informeren over de inbreuk en mogelijke risico’s.
Financiële instellingen moeten aanvullend melden aan DNB, terwijl zorgorganisaties ook de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) kunnen moeten informeren. Het niet melden of te laat melden van incidenten wordt gezien als een aparte overtreding met eigen sancties.
Welke phishing-trainingen zijn wettelijk verplicht?
Cybersecurity awareness-training is wettelijk verplicht onder de AVG en NIS2 richtlijn als onderdeel van organisatorische maatregelen. Je moet aantonen dat medewerkers regelmatig getraind worden in het herkennen en melden van phishing-pogingen. De training moet gedocumenteerd en regelmatig herhaald worden.
De AVG vereist dat je kunt aantonen dat medewerkers die toegang hebben tot persoonsgegevens adequaat geïnformeerd zijn over beveiligingsrisico’s. Dit omvat praktische training in het herkennen van phishing-emails, verdachte links en social engineering-technieken.
NIS2-plichtige organisaties moeten formele cybersecurity-training implementeren met meetbare resultaten. Phishing-simulaties worden steeds meer als beste praktijk gezien om de effectiviteit van training te meten. Documentatie van trainingsresultaten en follow-up acties is verplicht voor compliance-audits.
Hoe bewijs je compliance bij een cybersecurity-audit?
Voor een succesvolle audit heb je gedocumenteerde bewijsvoering nodig van alle phishing-preventie maatregelen. Dit omvat beleidsdocumenten, risicoanalyses, implementatieplannen en bewijs van regelmatige evaluatie. Auditoren willen concrete bewijzen zien dat maatregelen daadwerkelijk geïmplementeerd en effectief zijn.
Je moet kunnen aantonen dat je een risicoanalyse hebt uitgevoerd specifiek voor phishing-dreigingen. Documenteer alle technische maatregelen zoals email-filtering, multi-factor authenticatie en endpoint-beveiliging. Bewaar logbestanden en monitoring-rapporten die de effectiviteit van maatregelen aantonen.
Trainingsrecords zijn onmisbaar: wie heeft welke training gevolgd, wanneer en met welke resultaten. Phishing-simulatie resultaten en follow-up acties moeten gedocumenteerd zijn. Ook incident response procedures en daadwerkelijke incident-afhandeling moeten traceerbaar zijn via dossiers en communicatie-logs.
Wat zijn de boetes bij het niet naleven van phishing-wetgeving?
AVG-boetes kunnen oplopen tot €20 miljoen of 4% van de wereldwijde jaaromzet, afhankelijk van welk bedrag hoger is. De Autoriteit Persoonsgegevens heeft al meermaals boetes opgelegd voor onvoldoende technische en organisatorische maatregelen, waarbij phishing-gevoeligheid een rol speelde.
NIS2-overtredingen kunnen leiden tot boetes tot €10 miljoen of 2% van de jaaromzet. Daarnaast kunnen individuele bestuurders persoonlijk aansprakelijk gesteld worden. Sectorspecifieke toezichthouders zoals DNB kunnen aanvullende sancties opleggen, inclusief het intrekken van vergunningen.
Naast directe boetes zijn er indirecte kosten door reputatieschade, herstelkosten en mogelijke civiele claims van gedupeerden. Verzekeraars kunnen uitkeringen weigeren als onvoldoende preventieve maatregelen getroffen waren. Het risico op boetes minimaliseer je door proactief compliance-beleid en regelmatige evaluatie van beveiligingsmaatregelen.
Hoe wij helpen met phishing-compliance
Wij ondersteunen jouw bedrijf bij het voldoen aan alle wettelijke phishing-preventie eisen. Onze aanpak begint met een grondige risicoanalyse waarin we jouw specifieke bedreigingen en compliance-verplichtingen in kaart brengen. Vervolgens implementeren we technische maatregelen zoals geavanceerde email-filtering, Cisco Duo multi-factor authenticatie en Huntress endpoint-beveiliging.
We zorgen voor complete documentatie die audit-proof is en helpen bij het opzetten van effectieve security awareness training voor jouw medewerkers. Onze compliance-experts houden de regelgeving voor je bij en zorgen ervoor dat jouw maatregelen altijd up-to-date blijven.
Maak je geen zorgen meer over complexe wetgeving en potentiële boetes. Neem contact met ons op voor een vrijblijvende compliance-check en ontdek hoe we jouw phishing-beveiliging naar het juiste niveau tillen.
